epitafium dla Zbigniewa Puzewicza

 

W czwartek 29 marca w Warszawie, w wieku 88 lat, zmarł prof. dr inż. Zbigniew Puzewicz, pułkownik w stanie spoczynku, naukowiec, twórca pierwszych polskich laserów, najwybitniejszy polski konstruktor uzbrojenia i sprzętu wojskowego w okresie po II wojnie światowej, twórca inteligencji przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych Grom i Piorun.

Zbigniew Puzewicz urodził się 14 lutego 1930 r. w Wilnie. W 1946 r. w ramach repatriacji trafił wraz z rodziną do Gdańska. W 1948 r. rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Gdańskiej, a zarazem służbę wojskową w kompanii akademickiej. W 1951 r. ukończył studia pierwszego stopnia, uzyskując w 1952 r. tytuł zawodowy inżyniera elektryka. Przez kolejne lata związany był z Wojskową Akademią Techniczną w Warszawie, gdzie rozpoczął pracę naukową i dydaktyczną. Początkowo specjalizował się w zagadnieniach związanych z radiolokacją. W 1956 r. uzyskał tytuł magistra i w tym samym roku objął pierwsze stanowisko kierownicze - szefa Zakładu Techniki Fal Ultrawielkich Częstotliwości. W 1960 r. obronił pracę doktorską i rok później objął kierownictwo nad Katedrą Podstaw Radiotechniki (przekształconą w 1969 r. w Katedrę Układów Elektronicznych i Elektroniki Kwantowej). W 1967 r. zorganizował Instytut Elektroniki Kwantowej WAT i pełnił funkcję jego komendanta do roku 1994. Po przejściu do rezerwy w stopniu pułkownika objął kierownictwo Zespołu Elektroniki Kwantowej Instytutu Optoelektroniki WAT, którą to funkcję sprawował aż do śmierci.

W 1970 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1978 r. profesora zwyczajnego.

W kierowanym przez Profesora Zbigniewa Puzewicza zespole skonstruowano pierwszy w Polsce laser, urządzenie helowo-neonowe, które uruchomiono 20 sierpnia 1963 r. Jeszcze w tym samym roku pod jego kierunkiem powstał pierwszy laser na ciele stałym - rubinowy. Na jego bazie skonstruował pierwszy w Europie laser medyczny - koagulator laserowy stosowany w okulistyce. W 1978 r. pod jego kierunkiem powstał kolejny laser medyczny - pierwszy w Polsce lancet laserowy.
Lasery skonstruowane w zespole Profesora Zbigniewa Puzewicza znalazły zastosowanie nie tylko w medycynie, ale także w gospodarce narodowej. Wykorzystywano je m.in. w budownictwie, w tym podczas drążenia tuneli kopalnianych, w nauce oraz szkolnictwie. W latach 70. pracował także nad możliwością zastosowania laserów w syntezie termojądrowej.

Najważniejszą jednak sferą działalności Profesora Puzewicza był sprzęt dla wojska. Jego zespół skonstruował w 1966 r. pierwszy w Polsce dalmierz laserowy, którego udoskonaloną wersję DA-1 Portland wprowadzono w 1984 r. do seryjnej produkcji. Także w latach 80. pod jego kierunkiem zaprojektowano czołgowy system kierowania ogniem SKO-1 Merida, w którym wykorzystano technikę noktowizyjną, laserową i cyfrowy przelicznik balistyczny. Innym elementem wyposażenia czołgów był system detekcji promieniowania laserowego WPL-1 Bobrawa. Oba te urządzenia trafiły do seryjnej produkcji w zakładach polskiego przemysłu obronnego. Kontynuacją tego kierunku prac Profesora Puzewicza były systemy kierowania ogniem Drawa i Drawa-T, a także systemy samoosłony wozów bojowych rodziny Obra.

Ostatnie ćwierćwiecze swej pracy naukowo-konstrukcyjnej Profesor Zbigniew Puzewicz poświęcił technice rakietowej i amunicji precyzyjnego rażenia. Zaowocowało to m.in. opracowaniem i wdrożeniem do produkcji przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych Grom-I w 1996 r. i Grom w 2000 r. Ten ostatni produkowany jest całkowicie w Polsce, w oparciu o krajowe rozwiązania, na potrzeby Wojska Polskiego, a także kontrahentów zagranicznych. W rękach gruzińskich żołnierzy przeszedł on podczas wojny w sierpniu 2008 r. swój chrzest bojowy zestrzeliwując kilka rosyjskich samolotów i śmigłowców. Znacznie udoskonalonym ogniwem w rozwoju zestawu Grom jest najnowszy pocisk Piorun, którego przekazania w ręce polskich żołnierzy Profesor nie doczekał.
Profesor Zbigniew Puzewicz był także pomysłodawcą powstania mobilnego zestawu rakietowego Kusza - najmniejszego w swej klasie samobieżnego systemu przeciwlotniczego na świecie. W ostatnich latach kierował także pracami nad laserowym podświetlaczem celu LPC-1, głowicami samonaprowadzania na odbite światło lasera do granatów moździerzowych kalibru 120 mm i pocisków artyleryjskich kalibru 155 mm, a także układem naprowadzania lekkiego rakietowego zestawu przeciwpancernego Pirat.

W latach 1985-1991 sprawował mandat posła na Sejm PRL, a potem RP IX i X kadencji, współtworząc Koło Posłów Wojskowych.

W 1993 r. zainicjował powstanie spółki Centrum Rozwojowo-Wdrożeniowe TELESYSTEM-MESKO, jednej z najbardziej innowacyjnych firm polskiego przemysłu obronnego, specjalizującej się w opracowywaniu i produkcji inteligentnego uzbrojenia oraz specjalistycznej optoelektroniki.

Odznaczony wieloma odznaczeniami państwowymi, w tym Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a także resortowymi, również zagranicznymi. Laureat licznych nagród i wyróżnień, w tym nagród Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.